Mon. May 27, 2024
ћирилица /latinica

Britanija bi uskoro mogla da vrati posljednju afričku koloniju

Izvor: Tanjug

Arhipelag Čagos i najveće tamošnje ostrvo Dijego Garsija, posljednja britanska kolonije u Africi, uskoro bi mogli da budu vraćeni pod suverenitet Mauricijusa, piše londonski “Ekonomist”.

Sredinom 1960-ih Britanija je bila uveliko u procesu razbijanja svoje imperije, ali je 1965, iste godine kada je odustala od Gambije i Maldiva, stvorila i novu koloniju.

Tokom pregovora sa Mauricijusom o njegovoj nezavisnosti, Britanija je za sebe izdvojila 58 udaljenih ostrva, poznatih kao arhipelag Čagos. Oni su postali Britanska teritorija Indijskog okeana (biot). Između 1968. i 1973. godine stanovništvo ostrva je protjerano, navodi list.

Iza ovih odluka krio se Hladni rat. Ostrva Čagos, koja su blizu istočne Afrike, Bliskog istoka i jugoistočne Azije, bila su strateško mjesto za održavanje prisustva u Indijskom okeanu.    Ostrvo Dijego Garsija kao najveće, Britanci su pozajmili američkoj vladi za upotrebu kao vojnu bazu. 

Poslije terorističkih napada 11. septembra, Amerika je koristila bazu za napade na Avganistan i Irak; njen značaj će se vjerovatno samo povećati kako se geopolitičko takmičenje Amerike sa Kinom pojačava, procjenjuje “Ekonomist”.

Stanovnici ostrva su u početku preseljeni na Mauricijus i Sejšele, gdje mnogi od njih i dalje žive. Britanija je 2002. dala državljanstvo rođenima u Čagosu i njihovoj djeci, a 2022. godine u državljanstvo su uključeni su i njihovi potomci. 

Oko 3.000 ostrvljana porijeklom sa Čagosa već živi u Kroliju, u blizini londonskog aerodroma Getvik, na koji su stigli prvi migranti, a vlasti su spremne da stigne još do 5.000, sada kada Britanija nudi državljanstvo.  
Britanija je, međutim, više puta poricala njihovo pravo da se vrate u Čagos, ali su taj stav i britanska prava na ostrva sve teže održiva, prema ocjeni “Ekonomista”.

UN su 2017. godine izglasale da se Međunarodnom sudu pravde uputi slučaj britanske dekolonizacije Mauricijusa i postavi pitanje da li je ona dovršena. 

MSP je 2019. dao savjetodavno mišljenje da je britansko upravljanje Čagosom “pogrešan čin” i da London ima obavezu da ga “što je prije moguće” okonča.

UN su izmijenile svoju zvaničnu kartu svijeta i od 2020. na njoj su ostrva Čagos prikazana kao dio Mauricijusa.

London je ranije saopštavao da će vratiti suverenitet nad Dijego Garsijom Mauricijusu tek kada to ostrvo više ne bude bilo potrebno za odbrambene svrhe, ali se taj stav britanske vlade polako mijenja, pošto je šef diplomatije Džejms Kleverli najavio da će početkom ove godine Britanija riješiti pitanje “vršenja suvereniteta” nad Čagosom “na osnovama međunarodnog prava”. 

Od tada su održane dvije runde razgovora, o kojima se ništa ne zna javno, ali  mnogi očekuju da Britanija odustane od prava na Čagos, prenosi britanski list.

Mauricijus je prenio uvjeravanja o “neometanom funkcionisanju” američke baze, što uključuje novi zakup na 99 godina. 

Sama Britanija bi mogla da zadrži vojno prisustvo na Dijegu Garsiji dok ne istekne aktuelni zakup Amerikancima, 2036, piše “Ekonomist”.

©citajfilter.com 2019-2023 * Osnivač i izdavač: Centar media d.o.o. * Glavni i odgovorni urednik: Mira Kostović * Kontakt: citajfilter@gmail.com