Tue. Jan 26, 2021
ћирилица /latinica

Zašto su česte magle u Sarajevu?

Izvor: FILTER

Piše: Duško Mrkonjić

Šta je magla? To je meteorološka pojava, odnosno stratusni oblak koji smanjuje vidljivost u horizontalnom pravcu ispod jednog kilometra. Nastaje tako što se vodena para kondezuje u sitne kapljice vode u atmoseri, počinje lebdjeti i smanjivati vidljivost.

Magla se javlja uglavnom u hladnijem dijelu godine, duž rijeka i u kotlinama, najčešće u jutarnjim časovima i kasno uveče, mada se može javiti i u ljetnjem periodu, naročito nakon prolaska hladnog fronta praćeno naglim padom temperature, brzine vjetra i porastom vlage. Oblak magle se uglavnom kodira kao Stratus nebulosus (St neb).

Njen uticaj na čovjeka može biti dvojak, kako direktan tako i indirektan. Utiče na gušenje čovjeka, najčešće asmatirača, što predstavlja njen direkan negativan uticaj, ponekad može biti i neugodnog mirisa, dok indirektno utiče na slabljenje drumskog, vazdušnog i vodenog saobraćaja. Takođe, često je krivac mnogih saobraćajnih nezgoda kao i otkazivanja nekih priredbi ili utakmica.

Postoje različiti tipovi magle, kao što su: advektivna, radijaciona (ovaj oblik magle se najčešće javlja u Sarajevu).

Ne trebamo zanemariti i antropogeni uticaj na formiranje magle, tačnije smog, magla isparavanja, frontalne magle, ledena magla, morska magla.

Formiranje radijacionih magli počinje hlađenjem zemljine površine tokom noći, pri mirnom i vedrom vremenu (kada se oblast nađe pod uticajem anticiklona ili grebena visokog pritiska). Za njen dalji razvoj potrebna je velika vrijednost relativne vlažnosti, kad vazduh više ne može da prihvati datu vodenu paru i ta vodena para se kondenzuje u sitne kapljice vode u atmoseri koje počinju lebdjeti.

Na maglu utiče i temperatura, koja se mora sniziti skoro do vrijednosti tačke rose (razlika mora biti manja od 2,8ºC) i pri slabom vjetru.

Zašto su magle tako guste u Sarajevu?

Kao što je već navedeno u tekstu gore, magla se najčešće formira pri stabilnoj stratifikaciji, tačnije pri vedrom vremenu usljed aktivnosti anticiklona ili grebena visokog pritiska. Prethodnih dana, naši krajevi su se upravo našli pod dejstvom ovih faktora. Šta se dalje dešava?

Usljed formiranja inverzije po visini, kada temperatura vazduha umjesto da opada sa visinom ona raste i ne dozvoljava vertikalna kretanja na više, teški materijali (čađ, prašina, aerosoli) često padaju na tlo, što možemo primjetiti na staklima automobile.

Takođe, ove magle potpomognute su izduvnim gasovima iz motornih vozila sa jedne i dimom iz tačkastih izvora (dimnjaka) sa druge strane, te još više utiču na smanjenje vidljivosti i formiranje oblaka primjesa. Ovakav tip magle može da uđe i u grupu kako radijacionih magli, tako i u maglu antropogenog porijekla, odnosno smog.

Mora se pomenuti i geografski položaj Sarajeva. Poznato je da se nalazi u kotlini i takav položaj ne dozvoljava protok vazduha, odnosno vjetar. Pri mirnom vremenu, kada je slab vjetar, upravo položaj Sarajeva je pogodan za njeno formiranje.

I pri ovakvim sinoptičkim sitaucijama, imamo slab transport zagađujućih materija po visini, tačnije dizufiju, što je jedan od ralzoga zašto je Sarajevo jedan od najzagađenijih gradova kako u Evropi, tako i u čitavom svijetu.

Kako i zašto se podižu magle najčešće?

Rasprišavanje magle može se desiti na više načina, jednostavno da sučano zagrijavanje ojača dovoljno da bi došlo do podizanja oblaka primjesa ili pak jačanjem vjetra preko sedam metara u sekundi u oblaku magle ili usljed prilaska fronta praćenog padavinskim oblacima. Kada imamo padavine, magla se raspršuje.

Postoji još jedan način, on je vještački oblik raspršivanja magle i za naše uslove preskup, a često se koristi na velikim i modernijim aerodromima. Postoje turbine koje stvaraju vjetrove koje mogu da rasprše maglu ili se to dešava vješakim zagrijavanjem podloge.

Filter 2019